Astigmat, gözün ışığı kırma şeklindeki düzensizlik nedeniyle görüntülerin retina üzerine net bir şekilde odaklanamamasından kaynaklanan bir kırma kusurudur. Normalde kornea yuvarlak bir yapıya sahiptir ve ışığı eşit şekilde kırar. Ancak astigmatlı kişilerde kornea veya göz merceği daha oval bir şekle sahiptir. Bu durum ışığın birden fazla noktaya odaklanmasına neden olur ve görüntü çarpık veya gölgeli görünür.
Kısaca astigmat:
- Görüntüde bozulma, gölgelenme ve bulanıklık oluşturur.
- Hem uzak görüşü hem de yakın görüşü etkileyebilir.
- Miyop ve hipermetrop ile birlikte görülebilir.
Astigmat Türleri Nelerdir?
Astigmat kendi içinde farklı türlere ayrılır. Bunların bilinmesi doğru tedavi planı için önemlidir.
1. Korneal Astigmat
Astigmatın en sık görülen türüdür. Sorun, korneanın düzensiz eğriliğinden kaynaklanır.
2. Lentiküler (Merceksel) Astigmat
Göz içindeki doğal merceğin düzensiz kırma gücünden kaynaklanır. Daha az görülür.
3. Miyop Astigmat
Hem astigmat hem de miyop (uzağı görememe) aynı anda bulunur.
4. Hipermetrop Astigmat
Astigmat ile birlikte hipermetropi yani yakını görme zorluğu vardır.
5. Karışık Astigmat
Gözün bir ekseni miyopken diğer ekseni hipermetroptur. Görme kalitesini en çok etkileyen türlerden biridir.
Astigmat Belirtileri Nelerdir?
Astigmat, özellikle erken dönemde fark edilmeyebilir. Ancak günlük yaşamı etkileyen çeşitli belirtilere yol açar.
1. Bulanık ve Çarpık Görme
Hem yakın hem uzak mesafede yazılar veya nesneler net görünmez.
2. Işık Dağılması
Farlar, sokak lambaları veya parlak ekranlar etrafında ışık saçılması görülür.
3. Göz Yorgunluğu
Uzun süre bilgisayar veya telefon kullanırken gözlerde batma ve yorgunluk hissi artar.
4. Göz Kısma Eğilimi
Daha iyi görmek için kişi istemsiz olarak gözlerini kısar.
5. Baş Ağrısı
Özellikle kaş çevresinde, uzun süre odaklanmaya bağlı ağrılar oluşur.
6. Gece Görüşünde Azalma
Astigmatlı kişiler karanlık ortamlarda görme güçlüğü yaşayabilir.
7. Çocuklarda Okuma Problemleri
Astigmatı olan çocuklar okurken harfleri karıştırabilir, satır atlayabilir veya dikkat dağınıklığı yaşayabilir.
Bu belirtilerden biri ya da birkaçı sizde varsa göz muayenesi yaptırmanız önerilir.
Astigmat Neden Oluşur?
Astigmatın temel nedeni, kornea veya merceğin simetrik olmayan bir yapıya sahip olmasıdır. Bu durumun ortaya çıkmasında birçok etken rol oynayabilir:
1. Genetik Faktörler
Astigmat çoğu zaman kalıtsal bir durumdur. Ailede astigmat olan kişilerin çocuklarında görülme ihtimali daha yüksektir.
2. Kornea Yapısındaki Doğumsal Farklılıklar
Bazı kişiler, doğuştan oval şekilli kornea ile dünyaya gelir.
3. Göz Yaralanmaları
Korneayı etkileyen travmalar astigmata yol açabilir.
4. Keratokonus
Korneanın inceldiği ve sivrileştiği ciddi bir göz hastalığıdır. İleri derecede düzensiz astigmata yol açar.
5. Yanlış Göz Ovalama Alışkanlığı
Şiddetli ve sık göz ovalamak korneanın yapısını bozabilir.
6. Göz Ameliyatları Sonrası
Bazı operasyonlar sonrasında düzensiz astigmat gelişebilir.
Astigmat Nasıl Teşhis Edilir?
Astigmatın tanısı göz doktoru tarafından yapılan birkaç basit testle konur:
- Otorefraktometre testi
- Topografi (kornea haritalaması)
- Görme keskinliği testi
- Silm turu ölçümü
Bu testler sayesinde astigmatın derecesi, türü ve tedavi yöntemleri net bir şekilde belirlenebilir.
Astigmat Tedavi Edilebilir mi?
Astigmat tamamen tedavi edilebilen bir görme kusurudur. Tedavi yöntemi, astigmatın derecesine, hastanın yaşına ve göz yapısına göre değişir.
1. Gözlükle Astigmat Tedavisi
En temel tedavi yöntemidir. Astigmat için özel olarak üretilen silindirik camlar kullanılır. Avantajları:
- Ekonomik
- Güvenli
- Çocuklar için en ideal yöntem
2. Kontakt Lensle Tedavi
Astigmat için özel olarak tasarlanmış torik lensler kullanılır. Gözlük kullanmak istemeyenler için iyi bir alternatiftir. Düzenli bakım ve hijyen çok önemlidir.
3. Lazer Ameliyatı (LASIK – PRK – LASEK)
Kalıcı çözüm isteyen yetişkinlerde astigmat lazer operasyonuyla düzeltilebilir.
Kimler için uygundur?
- 18 yaş üstü
- Göz numarası stabil olanlar
- Yeterli kornea kalınlığına sahip kişiler
Lazer ameliyatı astigmatı büyük oranda yok eder ve çoğu kişi gözlüksüz hayatına devam eder.
4. Göz İçi Lens (IOL) Uygulamaları
Yüksek dereceli astigmatlarda veya lazer için uygun olmayan kişilerde göz içi mercek uygulamaları yapılabilir.
5. Keratokonus Kaynaklı Astigmat Tedavisi
Eğer astigmat keratokonus nedeniyle oluşuyorsa, tedavi farklıdır.
- CXL (Cross-Linking)
- Halk şeklinde korneal segmentler (INTACS)
- İleri düzeyde kornea nakli
gibi yöntemler uygulanır.
Astigmat ile Miyop ve Hipermetrop Arasındaki Fark Nedir?
Astigmat çoğu zaman diğer kırma kusurlarıyla karıştırılır. Kısaca farklar şöyledir:
- Miyop: Uzağı görme bozukluğu
- Hipermetrop: Yakını görme bozukluğu
- Astigmat: Hem yakın hem uzak görüşte bozulma, çarpılma ve gölgelenme
Astigmat diğer iki kusurla birlikte de görülebilir.
Astigmat Önlenebilir mi?
Astigmat tamamen önlenebilir bir durum değildir ancak ilerlemesi yavaşlatılabilir:
- Göz ovalamaktan kaçınmak
- Düzenli göz muayenesi yaptırmak
- Bilgisayar, telefon ve tablet kullanımını sınırlamak
- 20-20-20 kuralına uymak
- Keratokonus riskine karşı korneayı korumak
Bu alışkanlıklar göz sağlığını korumaya yardımcı olur.
Sonuç: Astigmat Tedavi Edilebilir ve Yönetilebilir Bir Kırma Kusurudur
Astigmat, günlük yaşamı etkileyebilen ancak modern yöntemlerle kolayca tedavi edilebilen bir göz problemidir. Bulanık görme, ışık saçılması, göz yorgunluğu veya baş ağrısı gibi belirtiler yaşıyorsanız bir göz doktoruna başvurmanız en doğru adım olacaktır.
Gözlük, torik lensler, lazer ameliyatı gibi yöntemlerle astigmat başarıyla kontrol altına alınabilir ve net görme yeniden kazanılabilir.