Miyop, tıbbi adıyla myopia, gözün uzağı net görememe sorunudur. Miyop olan kişiler yakını net görürken uzaktaki nesneler bulanık görünür. Bunun nedeni, göze giren ışığın retina üzerine değil, retina önüne odaklanmasıdır. Bu odaklanma hatası nedeniyle görüntü net şekilde algılanamaz.
Miyop, genellikle çocukluk döneminde başlar ve genç erişkinliğe kadar ilerleyebilir. Doğru tedavi ve düzenli takip ile yaşam kalitesini önemli ölçüde artırmak mümkündür.
Miyop Nasıl Oluşur?
Miyopun ortaya çıkmasının iki temel nedeni vardır:
1. Gözün Normalden Uzun Olması
Göz küresi ön–arka uzunluğu uzadığında, ışık retinanın önünde odaklanır. Bu durum miyopun en yaygın nedenidir. Genetik faktörlerle yakından ilişkilidir.
2. Kornea veya Lensin Normalden Fazla Kırıcı Güce Sahip Olması
Göz merceğinin veya korneanın daha kavisli olması ışığı fazla kırar, böylece görüntü retina önünde toplanır.
Bu iki durumun sonucu olarak kişi uzağı net göremez.
Miyop Belirtileri Nelerdir?
Miyop çoğu zaman kolay fark edilen belirtilerle kendini gösterir. En yaygın belirtiler şunlardır:
- Uzaktaki yazıları veya nesneleri bulanık görmek
- Televizyonu yakından izleme ihtiyacı
- Sık sık göz kısmak
- Baş ağrısı
- Göz yorgunluğu
- Araç kullanırken uzak mesafe tabelalarını okuyamama
- Okul çağındaki çocuklarda tahtayı görememe şikayetleri
Bu belirtilerden biri bile varsa bir göz muayenesine gidilmesi önerilir. Miyop erken dönemde fark edilirse ilerlemesi kontrol altına alınabilir.
Miyop Türleri
Miyop, şiddetine ve oluşum şekline göre sınıflandırılabilir.
1. Düşük Dereceli Miyop
Genellikle -0.25 ile -3.00 derece arasındadır. Hafif seviyededir ve günlük yaşamı çok fazla etkilemez.
2. Orta Dereceli Miyop
-3.00 ile -6.00 derece arasındadır. Uzağı görme zorluğu belirginleşir.
3. Yüksek Dereceli (İleri) Miyop
-6.00 derecenin üzerindedir. Bu düzeyde retina incelmesi, yırtılması gibi ek riskler olabilir. Düzenli göz kontrolü gerekir.
Miyop Neden Olur?
Miyop oluşumunda etkili birçok faktör vardır:
1. Genetik Faktörler
Aile bireylerinde miyop varsa, çocuklarda miyop görülme olasılığı artar. Bu en güçlü risk faktörlerinden biridir.
2. Yakın Mesafe Çalışmaları
Uzun süre kitap okumak, bilgisayar veya telefonla vakit geçirmek, gözün sürekli yakın mesafeye odaklanmasına neden olarak miyopu tetikleyebilir.
3. Yeterli Gün Işığına Çıkmamak
Araştırmalar, çocukların günde en az 1-2 saat dışarıda zaman geçirerek gün ışığı almasının miyop riskini azalttığını göstermektedir.
4. Eğitim ve Mesleki Faktörler
Uzun süre masa başında çalışan, çok kitap okuyan veya ekran karşısında çalışan kişilerde miyop daha yaygın görülür.
5. Gözün biyolojik yapısı
Kornea şeklinin daha kavisli olması veya göz merceğinin yapısal özellikleri kırma kusurlarına neden olabilir.
Miyop Nasıl Teşhis Edilir?
Miyop teşhisi oldukça basittir ve bir göz uzmanı tarafından rutin muayene ile konur. Muayene şu aşamaları içerir:
- Görme keskinliği testi
- Otorefraktometre ile kırma kusurunun ölçülmesi
- Gözlükle veya lensle deneme yapılarak en net görüşün sağlanması
- Gerekirse damlalı muayene
Çocuklarda damlalı muayene (siklopleji) daha sağlıklı sonuç verir.
Miyop Tedavi Yöntemleri
Miyop tamamen ortadan kaldırılabilen bir hastalık değildir ancak tedavi yöntemleri ile net görüş sağlanabilir ve ilerleme kontrol edilebilir.
1. Gözlük
En yaygın ve güvenli tedavi yöntemidir. Uygun derecede bir gözlük sayesinde kişi uzağı net görebilir.
2. Kontakt Lens
Gözlük kullanmak istemeyenler için ideal bir alternatiftir. Günlük, aylık veya yıllık kontakt lens türleri mevcuttur.
3. Lazer Ameliyatı (LASIK, LASEK, PRK)
18 yaşından büyük ve numarası stabil olan kişilerde uygulanabilir. Gözün kırma kusuru lazerle düzeltilerek kalıcı çözüm sağlanabilir.
4. Orto-K (Gece Lensleri)
Uyku sırasında takılan özel sert lensler, korneayı geçici olarak şekillendirerek gündüzleri lens veya gözlük ihtiyacını ortadan kaldırır. Özellikle çocuklarda miyop ilerlemesini yavaşlatmada etkilidir.
5. Miyop Kontrolü için Özel Gözlük ve Lensler
Son yıllarda geliştirilen DIMS lensli gözlükler ve miyop kontrol kontakt lensleri, çocuklarda miyop artışını yavaşlatmaya yardımcı olmaktadır.
Miyop İlerler mi?
Evet, miyop genellikle çocukluk döneminde başlar ve 18–20 yaşına kadar ilerleyebilir. Ancak bazı kişilerde yetişkinlikte de artış devam edebilir.
Miyopu artıran faktörler:
- Uzun süre yakın çalışmak
- Yetersiz aydınlatma
- Az dışarıda zaman geçirmek
- Genetik yatkınlık
Erken yaşta önlem almak ilerlemeyi önemli ölçüde azaltabilir.
Miyop Nasıl Önlenir?
Tam anlamıyla önlenemese de miyop riskini azaltmak için uygulanabilecek yöntemler vardır:
1. 20-20-20 Kuralı
Her 20 dakikada bir, 20 saniye boyunca 20 metre uzağa bakmak gözleri dinlendirir.
2. Çocuklarda Gün Işığı
Günde en az 1,5–2 saat dışarıda oynayan çocuklarda miyop riski daha düşüktür.
3. Doğru Çalışma Mesafesi
Kitap okurken en az 35–40 cm, bilgisayarda çalışırken 60–70 cm mesafe olmalıdır.
4. Düzenli Göz Kontrolleri
Özellikle çocuklarda yılda en az bir kez göz muayenesi yaptırmak büyük önem taşır.